ENG

Kunszt. Rzeźba z Orońska

Wystawy poza CRP

„Kunszt. Rzeźba z Orońska”

 

Galeria Zbrojownia, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku

Wystawa z kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku

11 maja – 1 czerwca 2018

 

Kuratorka: Eulalia Domanowska

Współpraca: Henryk Gac

 

Uczestnicy: Magdalena Abakanowicz, Paweł Althamer, Ewa Axelrad, Sylwester Ambroziak, Mirosław Bałka, Krzysztof M. Bednarski, Michalina Bigaj, Tatiana Czekalska i Leszek Golec, Zbigniew Gostomski, Wojciech Fangor, Miłosz Flis, Thorsten Goldberg, Władysław Hasior, Maria Jarema, Jerzy Jarnuszkiewicz, Robert Kaja, Marek Kijewski i Małgorzata Malinowska „Kocur”, Grzegorz Klaman, Bartosz Kokosiński, Jarosław Kozakiewicz, Piotr Kurka, Natalia Lach-Lachowicz, Artur Malewski, Daria Malicka, Andrzej Mitan, Sławoj Ostrowski, Andrzej Paruzel, Jarosław Perszko, Marta Pszonak, Anna Siekierska, Tomasz Skórka, Maciej Szańkowski, Martyna Szwinta, Sofi Żezmer

Wystawa pokazywana w ramach międzynarodowego kongresu Stowarzyszenia Kuratorów Sztuki Współczesnej IKT przygotowana została przez Centrum Rzeźby Polskiej na bazie kolekcji instytucji. Uprzednio prezentowana w Muzeum Narodowym w Rydze przyjechała do Gdańska.

Spośród blisko 2000 prac wybrano kilkadziesiąt rzeźb, obiektów, instalacji i jeden film video, będących dziełem artystów różnych generacji i stanowiących reprezentatywny zbiór polskiej rzeźby drugiej połowy XX wieku oraz rzeźby współczesnej. Prezentujemy także monumentalne prace z naszego Parku Rzeźby, który podlega nieustannej transformacji. Wystawie towarzyszą filmy opowiadające o Centrum Rzeźby Polskiej i jego działalności autorstwa Róży Fabjanowskiej i Sławomira Malcharka. Ekspozycji towarzyszy katalog przedstawiający historię i współczesność naszych zbiorów.

Orońska kolekcja rzeźby była budowana przez ostatnie 30 lat przez kolejnych dyrektorów artystycznych instytucji, a także artystów i środowisko rzeźbiarskie. Znajdziemy w niej przykłady rzeźby polskiej od początku XX wieku po czasy współczesne. Najstarsze dzieła pochodzą z pierwszej dekady minionego stulecia. Są to dzieła klasyków – Konstantego Laszczki i Stanisława Ostrowskiego. Z dwudziestolecia międzywojennego posiadamy prace tak znakomitych artystów, jak Katarzyna Kobro, Maria Jarema czy August Zamoyski. Powojenne czasy reprezentują eksponaty z lat 60. i 70. – Jerzego Jarnuszkiewicza, Magdaleny Więcek, Zbigniewa Gostomskiego – ukazujące zwrot ku nowoczesności. Pojawiają się przykłady rzeźby abstrakcyjnej i konceptualnej, choć dominującą tendencją polskiej sztuki pozostaje figuracja, a także tendencje surrealizujące obserwowane w twórczości Władysława Hasiora. W orońskim Parku Rzeźby można obejrzeć kompozycję Macieja Szańkowskiego z serii Składaków zrealizowaną w 2016 roku na podstawie projektu z 1974 roku.

Mogą zaskakiwać prace sławnego malarza Wojciecha Fangora, bowiem jednym z pierwszych jego dzieł jest rzeźba – głowa z 1949 roku. Struktury przestrzenne, tworzone w latach 60. należą do późniejszej fazy eksperymentów z przestrzenią. Przypomnijmy, że Wojciech Fangor był – jak do tej pory – jedynym Polakiem, który miał indywidualną wystawę w Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, zorganizowaną tam w 1970 roku, a także pionierem sztuki environment i malarstwa optycznego rozwijanego przez niego najpierw we Francji, a następnie w Stanach Zjednoczonych. W Orońsku, pod koniec ubiegłego wieku pracowała wybitna polska artystka Magdalena Abakanowicz. W Galerii „Wozownia” można zobaczyć stale prezentowaną jej pracę Ukon z cyklu Gry wojenne wykonaną w naszych pracowniach w 1995 roku. W Gdańsku zaś pokazujemy Mutanty – grupę hybrydowych, metalowych stworzeń powstałych pięć lat później.

W latach 80. i 90. pojawiają się tendencje postmodernistyczne i nowa ekspresja. Do Orońska jeszcze w latach 80. trafiają uczestnicy grupy Neue Bieriemiennost. W zbiorach reprezentują ją prace Marka Kijewskiego, Mirosława Filonika i niezwykle ekspresyjny Kain Mirosława Bałki. Tutaj nieco później pracuje Sylwester Ambroziak. W latach 90. organizowane są warsztaty, na których pojawia się Grzegorz Kowalski wraz ze swoją słynną „Kowalnią” – pracownią prowadzoną na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Silne osobowości twórcze zdominowały polską scenę artystyczną, inicjując nurt sztuki krytycznej, mocno angażującej twórcę i widza w dialog społeczno-polityczny. Dołączyli do nich artyści z innych środowisk, uprawiający podobny nurt. W kolekcji reprezentują go dzieła Grzegorza Klamana, Roberta Rumasa i Doroty Nieznalskiej. Z tego czasu pochodzi też, niewielkich rozmiarów, ceramiczny autoportret Pawła Althamera. W Orońsku pracował też rzeźbiarski duet Marek Kijewski i Małgorzata Malinowska „Kocur”. Ich twórczość inspirowana pop-artem jest najdobitniejszym w polskiej sztuce przykładem jego wykorzystania w dobie postmodernistycznych poszukiwań i reakcji na nową rzeczywistość i nową sytuację ekonomiczno-kulturową kształtującą się w naszym kraju po roku 1989.

W II połowie XX wieku pojęcie sztuki rzeźbiarskiej w Polsce poszerza się. Obok form tradycyjnie rzeźbiarskich pojawiają się obiekty artystyczne, instalacje przestrzenne i świetlne, a wreszcie rzeźby wirtualne, animacje komputerowe i działania performatywne dedykowane rzeźbie. Artyści posługują się synestezją[1]. Znajduje to odbicie w orońskiej kolekcji. Gromadzimy prace twórców młodej i średniej generacji, którzy reprezentują różnorodne tendencje i interesują się aktualnymi zjawiskami współczesnej kultury, takimi jak ekologia, posthumanizm czy pacyfizm. Pokazujemy część tych nowych nabytków: prace Artura Malewskiego, Martyny Szwinty, Miłosza Flisa, Anny Siekierskiej, Michaliny Bigaj czy Darii Malickiej, której praca Kunszt jest mottem gdańskiej wystawy. Wszyscy oni uczestniczyli w Triennale Młodych – przeglądzie najciekawszych debiutujących osobowości, który odbywa się z inicjatywy Jana Berdyszaka od 1992 roku. Do pokazu dołączyliśmy też najnowsze nabytki: przejmujący film video z cyklu Sztama, autorstwa Ewy Axelrad – polskiej artystki mieszkającej na co dzień w Londynie, nominowany w zeszłym roku do nagrody Deutsche Banku, oraz kompozycje Sofi Żezmer – polskiej artystki z Wiesbaden.

Kolekcjonowanie współczesnej sztuki i określenie profilu kolekcji jest istotnym i fascynującym zadaniem. Dotyczy to zwłaszcza naszego Parku Rzeźby, który nabiera współczesnego, międzynarodowego charakteru. Jego przemianę rozpoczęła instalacja Przejście Jarosława Kozakiewicza – pomost ułożony na tafli wody parkowego stawu. Kolejne dzieła to Czajniczek Marty Pszonak, neonowa instalacja Dwa kroki Jarosława Perszki, wspomniana kompozycja z serii Składaków Macieja Szańkowskiego, Eliptyczna kolumna Tony’ego Cragga, monumentalny tamburyn Opera się nie skończy, dopóki śpiewa gruba dama berlińskiego artysty Thorstena Goldberga.

Wystawa w Galerii Zbrojownia jest kolejnym przykładem współpracy z gdańską Akademią Sztuk Pięknych. Dzieła jej pedagogów i studentów prezentowaliśmy kilkakrotnie w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku. Co roku odwiedzają oni nasze piękne miejsce, korzystając z profesjonalnych warsztatów rzeźbiarskich i kompleksu pałacowo-parkowego. Owocem tej współpracy są pokazywane dzieła gdańszczan: Sławoja Ostrowskiego, Grzegorza Klamana, Roberta Kaji i Tomasza Skórki.

Chciałam serdecznie podziękować rektorowi gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych, Krzysztofowi Polkowskiemu za życzliwość i umożliwienie pokazania naszej wystawy w Gdańsku, Robertowi Kaji – uczestnikowi poprzedniej Rady Artystycznej w Orońsku – za życzliwość i znakomitą współpracę oraz wszystkim osobom, które przyczyniły się do powstania wystawy Kunszt. Rzeźba z Orońska.

Eulalia Domanowska

 

[1] Synestezja to zdolność ludzkiej wyobraźni do odkrywania związków między bodźcami docierającymi za pośrednictwem różnych zmysłów.



kategoria: Wystawy poza CRP, autor: Dział komunikacji, dodano: 2018-03-27 08:19:38, czytane: 459 x
Landart Network O.pl Fundacja im. Józefa Brandta Biuletyn Informacji Publicznej Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego