ENG

Krakowska Szkoła Rzeźby

Muzeum Rzeźby Współczesnej

KRAKOWSKA SZKOŁA RZEŹBY

Muzeum Rzeźby Współczesnej, 13 grudnia 2014 – 1 lutego 2015

Kurator: Ewa Janus

Koordynator ze strony CRP: Anna Podsiadły

Artyści uczestniczący w wystawie: Karol Badyna, Marita Benke-Gajda, Wiesław Bielak, Tomasz Bielecki, Sławomir Biernat, Stefan Borzęcki, Magdalena Cisło, Michał Dąbek, Iwona Demko, Marek Dryniak, Czesław Dźwigaj, Dobiesław Gała, Andrzej Getter, Janusz Janczy, Ewa Janus, Marian Konieczny, Jacek Kucaba, Jan Kuka, Józef Murzyn, Krzysztof Nitsch, Marcin Nosko, Jerzy Nowakowski, Krystyna Orzech, Antoni Porczak, Bogusz Salwiński, Józef Sękowski, Bartłomiej Struzik, Andrzej Szymczyk, Aleksander Śliwa, Piotr Twardowski, Jan Tutaj, Agnieszka Wach, Mariola Wawrzusiak-Borcz, Bartłomiej Węgrzyn, Tomasz Wenklar, Krzesimir Wiater, Katarzyna Woźniak, Andrzej Zwolak

Czy istnieje zespół artystycznych faktów dających się określić jako „krakowska szkoła rzeźby”? A jeżeli tak, to co ją wyznacza i odróżnia od innych twórczych środowisk w Polsce?

Ukształtowana w długim procesie rozwoju krakowska szkoła rzeźby jest artystycznym fenomenem o znacznym stopniu wewnętrznej spójności. Mimo wewnętrznego zróżnicowania w zakresie pojawiających się w niej stylów i tematów, można o niej mówić jak o komplementarnej całości, zwartym procesie kształtowania się twórczych osobowości i powstawania dzieł sztuki podlegających wspólnym kategoriom ich rozumienia, opisu i interpretacji.

Rzeźbiarska sztuka Krakowa, od czasów późnego średniowiecza, dysponowała niezgłębionym źródłem twórczej inspiracji, jakim było niewątpliwie dzieło Wita Stwosza wyznaczające wysoki poziom artystycznych dążeń dla całych pokoleń rzeźbiarzy, niezależnie od ich świadomego samookreślenia. Ważną jest również okoliczność, że pośród innych miast Polski Kraków był miejscem szczególnym, przez długie wieki będąc centrum politycznego i kulturowego życia narodu, przyciągał uwagę i zaangażowanie luminarzy kultury zachodniej, zwłaszcza wybitnych architektów i rzeźbiarzy współkształtujących artystyczny klimat królewskiego miasta.

Niebagatelne znaczenie miał również szerzej pojęty kontekst kulturowy, napędzający wyobraźnię krakowskich rzeźbiarzy bogaty nurt sztuki ludowej, artystyczny folklor regionu Małopolski, radosna twórczość jarmarcznych kuglarzy, anonimowych twórców przydrożnych kapliczek, świątków oraz niepowtarzalnej formy krakowskich szopek, co stanowiło razem swojego rodzaju przeciwwagę wobec poważnych dzieł oficjalnego nurtu kultury wysokiej.

Jako cechy szczególne krakowskiej szkoły rzeźby można wskazać, między innymi, następujące jej właściwości: silnie rozwinięty i zróżnicowany nurt figuracji, pogłębioną metaforykę i humanistyczną refleksję, owocną syntezę figuracji z geometrią i wynikającą stąd wyrazistość rzeźbiarskiej formy, poważną grę z konwencjami utrwalonymi w tradycji, pozytywnie rozumiany akademizm jako dojrzałość stylu ukształtowanego i okrzepłego w Akademii, względną odporność na efemeryczne, artystyczne mody.

W trudnym dla sztuki okresie powojennym, ważnym czynnikiem konsolidacji rzeźbiarskiego środowiska Krakowa stał się utworzony w 1949 roku autonomiczny Wydział Rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych. Pierwszym dziekanem został Xawery Dunikowski, którego ekspresyjny i zarazem symboliczny figuratywizm wyznaczył jedną z ważniejszych linii rozwoju polskiej rzeźby. Powstające w kręgu oddziaływania idei Dunikowskiego dzieła jego uczniów i kontynuatorów charakteryzowała tendencja do architektonicznego traktowania bryły i geometryzacji form, dająca efekt monumentalizmu, ale też semantycznej przejrzystości i głębi. Innym źródłem inspiracji była tradycja rodinowska, zaszczepiona w krakowskiej Akademii jeszcze na początku XX w. przez Konstantego Laszczkę, odznaczająca się malarskim i fakturowym potraktowaniem rzeźbiarskiego woluminu oraz skupieniem uwagi na psychologicznych treściach artystycznego przedstawienia. Znaczny wpływ na ukształtowanie się twórczego klimatu w krakowskim środowisku, zwłaszcza wśród rzeźbiarzy młodszego pokolenia, miały inspiracje płynące z tradycji sztuki ludowej oraz doświadczeń przynoszonych do Akademii przez adeptów sztuki wywodzących się z zakopiańskiej szkoły Antoniego Kenara.

Obecnie w twórczości najmłodszego pokolenia krakowskich rzeźbiarzy tracą powoli ważność ustalone dotąd, tradycyjne podziały i stylistyczne rozróżnienia wynikające z przynależności do wyraźnie określonych nurtów, wzorów i źródeł inspiracji. Obok ciągle żywego, konstruktywnego myślenia o rzeźbiarskiej formie i dopełniającej ją przestrzeni, zaznaczyły także swą obecność nowe zjawiska wpisujące się w modną dziś atmosferą mentalną, będącą produktem amorficznej, „płynnej ponowoczesności” oraz tendencji do przekraczania bądź redukowania rzeźbiarskiej struktury na rzecz dopełniających ją kontekstów. Dały o sobie znać również umocowane w nagłaśnianych dziś nurtach kulturowych artystyczne przekazy o wyraźnej treści ideologicznej. Wśród większości najmłodszych twórców utrzymuje się jednak dystans wobec licznych przejawów artystycznej mody i zaufanie do własnej intuicji oraz wskazań osobistej „władzy sądzenia”.

Prof. Franciszek Chmielowski



kategoria: Muzeum Rzeźby Współczesnej, autor: Wojtek, dodano: 2014-12-16 11:12:08, czytane: 3836 x
opis opis opis opis opis